BELGELER: Başbakanlık Osmanlı Arşivi.

BELGELERİN ÖZETLERİ ve TRANSKRİPSİYONLARI:

Ermenilerin Revan'da Yirmi Beş Köyü Yakarak Ahalisini Katlettikleri

Concerning the burning of five villages in Revan and the assasination of their inhabitants by the Armenians.

A writing stating that the names of twenty five villages attached to the chief town of the sanjak of Revan burnt and their population massacred by the Armenians have been communicated and that informations about Nahcivan and other sub­prefectures which were also burnt, will be forwarded upon receiving informations.

29 Z. 1323 (24. II. 1906)

Saltanat­i Seniyyenin

Tiflis Bassehbenderligi

Aded: 1045­16

Hâriciye Nezâret­i Celîlesi Cânib­i Sâmîsine

Ma'rûz­i çâker­i kemîneleridir ki,

Revan sancağının yalnız merkez kâ'im­i makâmlığına tâbi' Ermeniler tarafından ihrâk bi'n­nâr ve ahâlîsinin kısm­ı a'zami katli'âm edilen İslâm karyelerinin esâmîsi mu'ahharan Tiflis'e gelen sâyân­ı i'timâd bir zât tarafından beyân olunmagla ber vech­i zîr tahrîr olunur.

1­ Hores, 2­ Çehri, 3­ Cennetli, 4­ Tos, 5­ Betlice, 6­ Köyrali, 7­ Sarimsenk, 8­ Mangüs, 9­ Gözecik, 10­ Güllüce, 11­ Tutiya, 12­ Damagirmez, 13­Goh, 14­ Kemal, 15­ Kamerli, 16­ Bozavant, 17­ Toprakkala, 18­ Masûmlu, 19­ İpekli, 20­ Uğrubeğli, 21­ Çidemli, 22­ Novibayezid (Yenibayezid), 23­ Dokuzlu, 24­ Tutuplu, 25­ Hamamlı.

Revan sancağı dâhilindeki Nahçivan vesâ'ir kâ'im­i makâmlıklara tâbi' ihrâk edilen İslâm karyeleri hakkında ma'lûmât ahzedildikçe onların dahi arzına müsâra'at edileceği ma'rûzdur. Ol bâbda ve her hâlde emr ü fermân hazret­i men­lehü'l­emrindir.

Fî 14 Zi'l­hicce sene 1323 veFî 26 Kânûn­i Sânî sene 1321

Tiflis Bassehbenderi

bende

Mektûbî­i Hâriciyye

Numara: 7451

Fî 11 Subat sene [1]321

Huzûr­i Sâmî­i Sadâret­penâhîye Tezkire­i Aliyye

Rusya'nın Revan sancağının yalnız merkez kâ'im­i makâmlığıına tâbi' olup Ermeniler tarafından ihrâk ve ahâlîsinin kısm­ı a'zami katli'âm edilen yirmi bes İslâm karyesinin esâmîsini ve mezkûr sancağın sâ'ir kâ'im­i makâmlıklarına tâbi' olan ve ihrâk edilen diğer İslâm karyeleri hakkında istihsâl edilecek ma'lûmâtın dahi bildirileceğini sâmil Tiflis Bassehbenderligi'nden ahzolunan 27 Kânûn­i Sânî sene [1]321 târîhli ve 16 numaralı tahrîrâtin sûreti leffen takdîm kılınmagla emr ü fermân.

BOA. HR. MKT, nr. 2995/1

Massacre of Prisoners and Muslim Population in the
neighborhood of Kars and Ardahan.

The number of Muslims committed to the guards of Armenians and massacred by them after being inflicted physical pains upon and struck by the butt of rifles reached 30.000; the Armenians serving in the Ottoman army were deserting and deliberately surrendering to Russians to disclose informations about the said army; Armenians from the Caucasus were first allowing to be taken prisoners by the Ottomans and afterwards evading and delivering to the Russians the intelligence they gathered.

19 R. 1333 (6. III. 1915)

Bâb­i Âlî

Hâriciye Nezâreti

Umûr­i Siyâsiyye Müdîriyet­i Umûmiyyesi

Mühimme Kalemi

Kayıt Numarası: 90

Fî 21 Şubat sene [1]330

Hulâsa: Kafkasya'daki Müslümanlara ve üserâya mezâlim

Dâhiliye Nezâret­i Celîlesine

Kars ve Ardahan havâlîsinde hükûmetin tahrîkiyle bi'l­hâssa Ermeniler tarafından itlâf edilen Müslüman erkeklerin adedi otuz bine vardığı ve hânelerinin ihrâk edildiği ve karlı ve buzlu dağlara dökülen bî­çâre kadın ve çocukların hâli dil­hirâs bulunduğu ve muhâfazası Ermenilere verilen Osmanlı üserâsının bunlar tarafından envâ'­i sû­i mu'âmelâta ma'rûz kaldıkları ve tüfenk dipçiğiyle döğülerek itlâf edildikleri mevsûkân istihbâr kılındığı ve Ruslarla temâsda bulunan asâkir­i Osmaniyye miyâninda Rum ve Ermenilerin bulunmasını Kafkasya'daki hayır­hâhlarımızın tenkîd etmekte oldukları ve rivâyet olunduğuna göre bunların bi'l­iltizâm esîr düşdüklerini ve Kafkasya Ermenilerinden bir kısmının da amden bize esîr düşerek ve sonra kaçarak öğrendiklerini Ruslara söylediklerini binâ'en alâ­zâlik bu bâbda ihtiyât edilmesi Tahran Sefâreti'nden bildirilmişdir. Harbiye Nezâret­i Celîlesi'ne teblîg­i keyfiyyet olundu.

Üserâmiza hüsn­i mu'âmele edilmesi esbâbının istihsâli zımnında İtalya Sefâreti nezdinde mükerreren teşebbüsât­ı kaviyye icrâ olunmuş ve aksi takdîrde Rus esirlerine karşı tedâbir­i sedîde ittihâz olunacağı bildirilmişdir, efendim.

BOA. HR. SYS. HU, kr. 110, dos. 12­1, nr. 2

mb-bilgi@dumlupinar.edu.tr